Եզակիէն Յոգնակի
Վերջին տարիներուն
Ծեր թզենիին տերեւները ուշ կ՚արթննային
եւ կանուխ կը յոգնէին։
Գարունը ստիպուած կ’ըլլար
երկու անգամ դիպչիլ նոյն ճիւղին,
մինչեւ որ բողբոջ մը համարձակէր բացուիլ։
Կեղեւին ճեղքերը
ամառուան չոր գետերուն կը նմանէին։
Բունին մէջ պարապութիւն մը կը մեծնար՝
առանց ձայնիւ։
Հովերը շատ անգամ եկան
զայն իրենց հետ տանելու։
Սակայն ամենաբարձր ճիւղին վրայ
պտուղները տակաւին կանաչ էին։
Քաղցրութիւնը չէր հասած
մինչեւ սերմերուն սիրտը։
Թզենին այդ տարի ալ մնաց բլուրին վրայ:
Ոչ թէ անկումէն վախնալով,
այլ որովհետեւ իր վերջին ամառը
դեռ չէր աւարտած։
Ան մնաց մինչեւ որ արեւը
իր ամբողջ կրակը լեցուց պտուղներուն մէջ,
մինչեւ որ մութ մանուշակագոյնը
ծածկեց անոնց մորթը,
մինչեւ որ սերմերը կարծրացան
եւ պատրաստ եղան հողին։
Այն ատեն միայն
հին բունը դադրեցաւ հովին դիմադրելէ։
Անկումը աղմուկ մը եղաւ։
Յետոյ՝ լռութիւն։
Բլուրը պահ մը փոխեց իր ձեւը,
Ու տապալած ծառի
Ճիւղերուն միջեւ մնացած լոյսը
առաջին անգամ հասաւ գետին։
Անձրեւը մտաւ բացուած կեղեւէն ներս։
Սունկերը բարձրացուցին
իրենց գունատ գլխարկները։
Մամուռը կանաչ թելով
կարեց հին ճեղքերը։
Նոր արմատներ անցան
փտող փայտին մէջէն
եւ գտան այնտեղ պահուած
վերջին խոնաւութիւնը։
Հին բունը օր օրի
կորսնցուց իր անունը։
Նախ ծառ էր։
Յետոյ՝ փայտ։
Յետոյ՝ փափուկ հող։
Յետոյ՝ խոնաւութիւն,
աղ եւ սնունդ։
Անոր անունը անհետացաւ:
Բայց ոչինչ կորսուեցաւ։
Յաջորդ գարնան
այնտեղ, ուր հին բունը փլած էր,
տասնեակ մը ծիլեր բարձրացան։
Ոչ մէկը յուշարձան էր։
Բոլորն ալ շարունակութիւն էին։
Այսպէս` հին թզենին
չվերադարձաւ։
Վերադարձը չափազանց փոքր բառ մըն էր պատահածին համար։
Ան տարածուեցաւ։
Մտաւ նոր արմատներուն ծարաւին մէջ,
պտուղներուն քաղցրութեան,
տերեւներուն շուքին,
բլուրը պահող հողին
եւ անձրեւին տակ բարձրացող
կանաչ բոյրին մէջ։
Մահը վերջակէտ չեղաւ։
Քերականութիւնը միայն փոխուեցաւ։
Այն, որ ամբողջ կեանք մը
եզակի էր,
հողին մէջ դարձաւ յոգնակի։
Ան այլեւս ծառ մը չէր։
Ան բլուրին վրայ անտեսանելի գործողութիւններուն շարքն էր՝
պահել,
սնուցանել,
բաշխել,
շարունակել։
Եւ երբ հովը անցաւ նոր ծիլերուն մէջէն
(որոնք առաջին անգամ գիտցան` սարսուռն ինչ է),
ան ոչ մէկ անուն արտասանեց։
Այլեւս անուններու կարիքը չկար։
Ամէն ինչ հոն էր։
31.08.2026